Deniz Olta Takımları

Yeldirmeler: Sadece akıntılar yardımıyla yemin savrulup hareket etmesine izin verilen takımların genel adıdır. Denizlerde akıntılar eğer hep aynı yönü izler ise deniz tabanından daha derin kanallar oluştururlar. İşte genellikle bu kanallarda yapılan avcılıkta kullanılan bir tür takıma yeldirme denir. Rüzgarların oluşturduğu akıntılar yüzeyel olduğu için yeldirme kullanımına uygun olmayabilir. Ancak düzenli akıntının olduğu yerlerde balığı kıskandıracak hareketler el ile değil akıntı ile verileceğinden bu tür akıntıların kerterizleri iyi alınmalıdır. Bu tür yerlerde yeldirmelerin kullanılabilmesi için özel bazı ek şartlara da gerek vardır. Tıpkı dere ve göllerdeki akıntı önlerini kesen ada , kaya, doğal burun gibi oluşumlar çevresinde nasıl balık bol bulunuyorsa , deniz içindeki buna benzer yerlerde de bol bulunmaktadır.. Tecrübeli gözler bu tür yerleri denize bakarak anlayabilirler. Bir su altı adadcığı yada topuğu bulunan yerlede akıntı etkisiyle anaforu andıran yerler görülebilir. Dalgalı havalarda bu görüntü bu bölgelerde daha çok köpürme ile kendini gösterir. diğer ayırıcı bir fark ise renk farklıllığı şeklinde görülür. Ancak bunlar zamanla tecrübeyle yerlerine oturacak kavramlardır. Bu tür bir yer bulunduğunda sıra işin en zor kısmına yani akıntıda sandalı demirlemeye gelir. gelir.
Akıntıda sandalı sabit bir şekilde demirleme: (Kuşkusuz deniz yaşantısı salt internet sayfalarından edinilecek bilgiler ile sağlanmamalıdır. Bu konular usta çırak ilişkisi içinde deneyimli ustalardan görülerek öğrenilmelidir.) Yeldirme yada başka tip takımla avlanırken avın başarısı takım kadar doğru yerde bulunabilme ile de ilgilidir. Akıntının koyu ile açık renginin birleştiği yanı iki farklı harekette suyun keşistiği yerde olta takımımızın serbestçe salınmasını sağlamak için yemi bu bölgede gezdirebilecek şekilde bu yerin 15-20 metre civarına tonozlama tabir edilen yöntemle demirlemek gerekir. Tonozlama akıntı yönünde aralıklı olarak bırakılan iki demir arasına sandalın sabitlenmesi demektir.
Yeldirme takımı nasıl donatılır: Bu takımlar avlanacak balığa göre donatılırlar. Ancak salınım işleminin düzgün olabilmesi için o balık için mümkün olan en ince olta ipi kullanılmalı ve avlanılacak balığa göre en kalın olta ipi 0.50 mm kalınlığı geçmemelidir. Akıntının azlığı yada çokluğuna göre üzerine şamandra yada kıstırma ağırlık bağlanabilir. Serbest salınım için ağırlık yada şamandra beden değil olta ipi üzerinde bulunmalıdır. Yeldirmeler genellikle 2-3 üğne içerecek şekilde hazırlanırlar. Ancak bu takımlarda avlanacak hedef balığın iriliğine göre iğne sayılarını değiştirmek gerekebilir . Burada bu takımın çizimi verilmiştir.. Gerekli görülen yerlerde balık türlerine ayrıca tanımlanacaktır.

Sürütmeler: Karadan yada sandaldan yemi uzaklara fırlatıp dibe çökmesine fırsat vermeden belli bir hızda çekmek yada belli dir hızda giden sandal peşinden çekilerek sürükletilen yem ile avlanma şekline sürütme yada sıyırtma bu işte kullanılan takımada sürütme takımı denir. İster kıyıdan yada sandaldan at çek şeklinde ister sandal peşinden sürütme şeklinde olsun amaç yeme canlı ve yaralı imiş gibi hareket verebilmektir. Bu amaçla yapılmış pek çok yapay yem ve kaşık kullanılmaktadır. Bu takımların donatma prensipleri yeldirmelere çok benzer. Fark bu takımların akıntıdan yoksun olan yerlerde kullanılmalarıdır. Burada akıntının verdiği salınım hareketi atıp çekme yada sürütme yardımıyla sağlanmaktadır.  Takımı sandal peşinde gezdirirken eğer balık vurmuyorsa ola ipi boyunu uzaltıp kısaltarak yemin gezindiği derinliği değiştirmek faydalı olablir. Olta ipi uzadıkça yem dibe daha çok çöker , kısaldıkça yüzeye yaklaşır.

başa dön

Sarkıtmalar: Deniz dibine dikey olarak asılı kullanılan olta takımlarına sarkıtma adı verilir. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere bu takımlarda ağırlık kullanılır. Bu takımlara ağırlık ya en uç kısma yada iğnenin hemen gerisine beden üzerine konabilir. Eğer en uç kışma konuyorsa iskandil, iğne gerisine konuyorsa kıstıtma şeklinde adlandırılır. Bu olta takımının çökertmeden farkı ağırlıkların deniz dibine oturtulmamalarıdır. Çöketmelerde ağırlık dibe oturtulur. Bu takım avlanılacak balık cinsine göre beden üzerinde fazladan kolçak ilavesiyle 3, 4 iğneye kadar donatılabilir. Mevcut sirkülerimize göre bir takımdaki iğne sayısı 6 adedi geçemeyeceğine göre demek ki bu takımda kullanılacak iğne sayısı 6 adedi geçemez. Bu tür fazla iğneli takımlara yemli çapariler de denilmektedir. Sarkıtmalara kimi zaman ihtiyada göre bir şamandra da ilave edilebilir. Eğer şamandra ilave edilecekse bu ya kıstırma üzerinde yer alır yada ağırlık iskandil olarak konulmuşsa beden üzeride en üst kolçağın bağlandığı yer ile olta ipi arasında bir yere konulur.

başa dön

Çökertmeler:Sarkıtmalar bahsinde tanımlanan takımın ağırlığının deniz dibine yatırılan şeklidir. Diğer bir tabirle dip oltası da dediğimiz takımların genel adıdır. Kıyıdan uzaklara fırlatılarak denizin dibine çökertilen ve balığın yemi kapmasını beklediğimiz savurma olta takımı da dediğimiz takımlar bu sınıfa girmektedirler.Sarkıtmalarda olduğu gibi bu takımdada ağırlık kıstırma yada iskandil şeklinde olabilir. Birden fazla takımla avlanılacaksa takımların balığın yakalandığını anlamak için işaretlenmesi gerekir. bu takımın eldeki ucuna çıngırak ,ışık gibi balık asılınca ses yada görüntü verecek bir işaret olabilir. Bu nedenle bu takıma kimi yerlerde zilli takımda denmektedir

başa dön

Zokalar: Aslında sarkıtmaların diğer bir kolu olan zokalar genellikle derin suları isteyen takımlardır. Akıntılı anaforlu ve derin sularda kullanılmalarının yanı sıra hangi balığın avında kullanılıyorsa o balığın adını aldıklarından ve biçimlerine göre özel isim aldıklarından çoğu kaynakta farklı bir takım olarak sınıflanmışlardır. Şekillerine göre Pirçol ve Pişkova diye iki ana gruba ayrılabilirler Pirçoller genellikle küçük zokalara verilen isimdir.Pişkova lar ise daha büyük zokalardır. Bütün zoka tiplerinin küçüklerine pirçol denir. Yani her zoka nın bir pirçolü vardır. Atilla Alpbaz hocamın belirttiğine göre bazı zokaların pirçolleri bazı yörelerde özel isimlerle anılmaktadır. Sarmısak zoka küçüklerine sadece pirçol denirken sülük zoka pirçolüne zokita, fıdık zoka pirçolüne leblebi yünlü zoka pirçolüne pişkova, seğirtme zoka pirçolüne ovala denilmektedir. Pişkovalar ise şekillerine göre , Sarmısak, Sülük, Fındık, Pişkova, Ovala, Yünlü, Yüksük, Seğirtme, Çarpma olarak adlandırılmaktadırlar. Bu sınıflamaların yöreler arası değişimi nedeniyle akılda tutmak zor olabilir.. Anlaşılmasının daha kolay olması nedeniyle biz aşağıdaki toblodaki sınıflamayı daha kolay görmekteyiz

sarmısak zoka >> sarmısak zokanın küçüğü (pirçolü) pirçol >> suluk zoka >> sülük zokanın küçüğü ( pirçolü) zokita >> fındık zoka >> fındık zokanın küçüğü (pirçolü) leblebi >> yünlü zoka >> yünlü zokanın küçüğü (pirçolü) pişkova >> seğirtme zoka >> seğirtme zokanın küçüğü (pirçolü) ovala >> yüksük zoka >>     çarpma zoka >>    başa dön

Çapariler:Çapariler yeterli sayıdaki tüylü iğneli kösteğin bir beden üzerinde sıralanmasıyla elde edilen takımların genel adıdır. Bir çapari takımında iğne tüy köstek boyu ve kalınlığı aynı olmazsa o çapari fazla avcı olmaz. çaparilerde zokalar agibi avı hedeflenen balığın adına göre adlandırılırlar. Örneğin en öok bilineni istavrit çaparisidir. Çaparilerde kullanılacak tüy konusu üzerinde kitaplar yazılacak kadar başlıbaşına ayrı bir uzmanlık konusudur. Çapariler konusu avlanacak balık cinsine göre o bölümde anlatılacaktır.

başa dön

Paragarlar: Paragatlar göre amatör avcılık yöntemi olarak yasak olduğundan anlatılmayacaktır.

Sınıflama Prof. Dr. Atilla Alpbaz'ın Olta Balıkçılığı kitabından alınmıştır

başa dön